Jenerator arıza belirtileri: marş almama, anormal duman, titreşim, voltaj sorunu ve aşırı ısınma durumlarında yapılacak ilk kontroller.
Marş almayan jenerator: ilk kontroller
En sık karşılaşılan sorun marş almamasıdır. İlk bakılacak nokta aküdür: uzun süre kullanılmayan cihazlarda akü kendi kendine boşalır. Kutup başlarındaki oksitlenme (beyaz-yeşil tozlanma) ve kablo gevşekliği de akü sağlam olsa bile marş almayı engelleyebilir. Bir multimetre ile akü voltajı ölçülmeli; 12V akü için 12,4V altı, 24V sistem için 24,8V altı şarj gerektirir.
Akü sağlamsa sıradaki kontrol noktası yakıt sistemidir. Yakıt deposunda yeterli yakıt olduğundan emin olun; seviye göstergesi arızalı olabilir. Yakıt filtresi tıkalıysa, yakıt pompası zayıfsa veya enjektörler kirlenmişse motor çalışmaz. Dizel sistemlerde hava yapmış yakıt hattı da sık karşılaşılan bir sorundur; hava tahliyesi (purging) yapılmadan motor çalışmaz. Bu noktadan sonrası için cihazın yetkili bir teknik servise bildirilmesi uygun olur.
Duman rengine göre arıza teşhisi
Egzozdan gelen siyah duman, yakıtın tam yanmadığını gösterir. Sebepleri arasında tıkalı hava filtresi, aşırı yakıt enjeksiyonu, enjektör memelerinin kirlenmesi veya yanlış enjeksiyon zamanlaması sayılabilir. Siyah dumanla birlikte güç düşüklüğü de varsa turbo besleme (varsa) veya intercooler tıkanıklığı akla gelmelidir.
Mavi duman, motor yağının yanma odasına sızdığını ve yakıldığını gösterir. Segman aşınması, silindir çizilmesi, supap kılavuz contalarının yıpranması veya aşırı yağ seviyesi mavi dumana yol açabilir. Yağ eksiltme de bu belirtiye eşlik eder. Beyaz veya gri duman ise soğutma sıvısının yanma odasına sızdığına (genellikle conta yanığı) veya yakıtın hiç yanmadan egzozdan atıldığına işarettir. Beyaz dumanla birlikte soğutma sıvısı seviyesinde azalma varsa conta arızası kuvvetle muhtemeldir.
Anormal titreşim ve ses
Normalden yüksek titreşim, motor askı takozlarının yıpranması veya kopmasından kaynaklanabilir. Gevşemiş cıvata ve somunlar, alternatör rulman arızası, krank mili balanssızlığı da titreşim yapabilir. Ritmik bir vuruntu sesi, genellikle biyel veya ana yatak aşınmasına işaret eder ve ciddi bir motorda arızanın habercisidir.
Metalik tıkırtılar, supap boşluğu ayarının bozulduğunu veya enjektör takırtısını gösterebilir. Islık benzeri bir ses, emme manifoldu veya turbo hattındaki kaçaktan kaynaklanır. Bu belirtilerle çalışan cihaz ikincil hasar riski taşır; çalışmaya devam ettirilmemeli ve en kısa sürede jenerator tamiri için teknik servis çağrılmalıdır.
Elektrik üretmiyor veya voltaj dalgalanıyor
Motor çalıştığı hâlde panelden gerilim alınamıyorsa alternatör veya voltaj regülatörü (AVR) kaynaklı bir sorun olabilir. Devre kesicilerin açık/kapalı konumu, sigortalar ve acil stop butonunun basılı olmadığı kontrol edilmelidir. AVR kartı arızalanmışsa alternatör uyartım alamaz ve çıkış gerilimi sıfır olur.
Voltaj dalgalanması (flicker) ise genellikle AVR'nin düzgün regülasyon yapamadığını veya alternatör diyotlarının kısmen arızalandığını gösterir. Hassas elektronik cihazların bağlı olduğu tesislerde voltaj dalgalanması kabul edilemez. Bu tür elektriksel arızalarda cihazın panosuna müdahale etmek yerine yetkili teknik servis çağırmak, hem cihaz hem de bağlı ekipmanlar açısından en güvenli yoldur.
Aşırı ısınma ve ani duruş
Jeneratorun çalışırken aniden durması veya sıcaklık alarmı vermesi, soğutma sisteminde bir sorun olduğunu gösterir. Radyatör petekleri dıştan toz ve böcekle tıkanmış olabilir; içten ise kireçlenme soğutma performansını düşürür. Termostat arızası, su pompası kayışının kopması veya gevşemesi, soğutma sıvısı kaçağı da aşırı ısınma sebepleridir.
Yağ basıncı düşüklüğü de jeneratorun kendini korumaya alıp durmasına yol açar. Yağ seviyesi kontrol edilmeli, yağ pompası ve yağ basınç sensörü gözden geçirilmelidir. Muğla gibi yaz aylarının sıcak geçtiği bölgelerde aşırı ısınma, özellikle temmuz-ağustos döneminde sık görülen bir şikayettir. Düzenli periyodik bakım, bu tür sorunların çoğunu önler.
Yakıt tüketiminde anormal artış
Jeneratorunuzun normalden fazla yakıt tüketmeye başlaması, genellikle bir performans sorununun habercisidir. Tıkalı hava filtresi motorun daha zengin karışımla çalışmasına yol açar ve tüketimi artırır. Enjektör memelerindeki kirlenme, yakıtın tam atomize olmadan silindire girmesine sebep olur. Kurum birikmiş piston başlıkları ve segmanlar da yanma verimini düşürür.
Egzoz sistemindeki tıkanıklık, motorun karşı basınca karşı çalışmasına ve daha fazla yakıt harcamasına neden olur. Ayrıca jeneratorun gereğinden düşük yükte uzun süre çalıştırılması da dizel motorlarda birim güç başına yakıt tüketimini artırır. Yakıt tüketimindeki değişimi takip etmek için dolum kayıtları tutmak, sorunu erken yakalamanın basit ama etkili bir yoludur.